Van aanbestedingsmachine naar netwerksteward: de nieuwe rol van de contractmanager
De afgelopen jaren is in het sociaal domein een stille maar stevige verschuiving gaande: van sturen op markt, productie en prijs naar zoeken naar menselijke maat, publieke waarde en duurzame relaties. Gemeenten stappen over op consortia, regiovisies en langjarige samenwerking, terwijl tegelijk de taal van passende zorg, netwerksturing en bestuurscultuur terrein wint. Tegelijkertijd wordt op veel plekken nog met dezelfde contracten, dezelfde reflexen en dezelfde dashboards gewerkt als in het hoogtijdperk van New Public Management[1].
In die spanning staat de contractmanager midden in de vuurlinie. Deze functie, ooit vooral bedacht als inkoopregisseur en rechtmatigheidsbewaker, blijkt in de praktijk een cruciale sleutelpositie in de beweging “van markt naar mens”[2].
Dit essay verkent hoe de overgang van New Public Management naar New Public Governance[3] het vak van contractmanager verandert: van systeembeheerder naar netwerksteward, van PxQ‑denker naar hoeder van relaties en publieke waarden. Het doel is niet om een nieuw model te verkopen, maar om woorden en beelden te geven aan een andere manier van kijken – zodat bestuurders, beleidsmakers en contractmanagers zelfbewuster kunnen kiezen welke kant hun contracten de samenleving op sturen.
[1] New Public Management (NPM) is een wetenschappelijke stroming dat gaat over het denken achter een bedrijfsmatige overheid. In deze wetenschappelijke stroming wordt aangenomen dat het meer bedrijfsmatig werken van de overheid de prestaties laten verbeteren. NPM is gebaseerd op een aantal uitgangspunten, zoals meer vrijheid van handelen voor managers, stimuleren van integraal management, sturen op output en minder op input, gebruik van productbegrotingen, stimuleren van initiatieven van ambtenaren en het bereiken van meer doelmatigheid.
[2] De beweging van markt naar mens wil mens- en relatiegericht werken als nieuw uitgangspunt in het sociaal domein verankeren.
[3] De New Public Governance is een beheersfilosofie gebruikt door overheden en semioverheden sinds de jaren 2000 om de publieke sector te moderniseren (en enkele fouten recht te zetten die het New Public Management heeft veroorzaakt). New Public Governance staat ook bekend als post-NPM of digital-era governance.
Verruim de horizon 