Taakgericht werken met Jeugdhulpconsortia: Kansrijk maar complex
De uitkomsten van het recent gepubliceerde rapport taakgericht werken met consortia van de Jeugdautoriteit en het daarbij gevoegde kennisblad Taakgericht werken met jeugdhulpconsortia bevestigen de ervaringen van de afgelopen jaren: taakgericht werken met jeugdhulpconsortia is kansrijk, maar ook complex. Deze bekostigingsvorm wint aan populariteit in Nederland en wordt onder andere in de Hervormingsagenda Jeugd gezien als een veelbelovend perspectief.
Kansen
- Holistisch en integraal georganiseerde zorg
- Betere samenwerking met het voorveld
- Flexibel op- en afschalen van zorg
- Collectief en innovatief aanbod
- Overzichtelijker zorglandschap
Risico’s en aandachtspunten
- Beperkte mogelijkheden door inkoop via regio’s
- Complexe prijsstelling en budgettering
- Onevenwichtigheid in belangen binnen consortia
Tips voor gemeenten
- Werk vanuit een duidelijke visie en pas taakgerichte bekostiging consequent toe
- Investeer in lange termijn samenwerkingen en grondige voorbereiding
- Bouw risicoventielen in voor budgetaanpassingen
- Investeer in goede relaties met alle betrokkenen
Tips voor aanbieders
- Maak strategische afwegingen op basis van marktpositie en ambitie
- Wees transparant over resultaten en risico’s van het consortium
- Richt bedrijfsvoering en organisatie in op de taak/opdracht
- Besteed aandacht aan fiscale en juridische inrichting
Kansen benutten vraagt om meer dan goede bedoelingen
Hoewel de uitkomsten van het onderzoek van de @Jeugdautoriteit herkenbaar zijn, ben ik terughoudender over de kansen die hierin worden geschetst. Ja, de taakgerichte uitvoeringsvariant en taakgerichte bekostiging bieden potentie – mits goed toegepast. Maar precies daar wringt de schoen.
Lokale basis is cruciaal
De Jeugdautoriteit ziet de verbinding met lokale consortia als randvoorwaarde. Terecht, maar in de praktijk wordt dit zelden waargemaakt. Veel consortia worden gedomineerd door specialistische jeugdhulpaanbieders, terwijl de kracht juist zou moeten liggen in een stevig georganiseerd lokaal sociaal domein. Specialistische (boven-)regionale jeugdhulp zou daar flexibel bij moeten aansluiten, niet andersom.
Visie en vrijheid noodzakelijk
Taakgericht werken moet vertrekken vanuit een duidelijke visie op het zorglandschap, met de lokale gemeenschap als basis. Taakgerichte bekostiging kan vervolgens alleen slagen als aanbieders vrijheid krijgen in de vorm waarin zij jeugdhulp aanbieden. Zeker wanneer er een verblijfsfunctie in stand gehouden moet worden, is een vorm van beschikbaarheidsbekostiging noodzakelijk.
Randvoorwaarden nog niet op orde
En hier ligt het grootste probleem. Het berichtenverkeer bijvoorbeeld ondersteunt de taakgerichte uitvoeringsvariant niet, wat leidt tot een verschuiving van administratieve lasten van gemeenten naar aanbieders. Werken met onderaannemers maakt dit nóg complexer, zeker als zij niet volledig meebewegen met de opdracht en gewoon P x Q willen afrekenen.
Mijn eerdere blogs hierover – (Taakgerichte uitvoeringsvariant uit de kinderschoenen halen, Van Visie via Uitvoering tot Verantwoording, Samen groeien voor betere zorg en Een brandende kwestie) – blijven daardoor helaas actueel. Want zolang de randvoorwaarden niet op orde zijn, blijven de geschetste kansen vooral risicovol.
Tijd om door te pakken
Het is tijd om door te pakken. Niet alleen door te dromen van wat mogelijk is, maar door daadwerkelijk te investeren in stevige lokale basisstructuren, een heldere visie, en een systeem dat (ook administratief) werkbaar is voor alle betrokkenen.
Verruim de horizon 