Wie het heden verprutst, wordt in de toekomst de slaaf van het verleden

• Verhuizen: opruimen die handel!

verhuizen1

De decentralisatie van allerlei zorgtaken naar gemeenten – de transities – hebben iets van een verhuizing. Een perfect moment om met de zogenoemde “schone lei” te beginnen! Opruimen, sorteren, weggooien… Sommige mensen kunnen dat gewoonweg niet (goed).

Gemeenten begonnen langzaamaan met inpakken en opruimen. Zij bleken écht selectief in wat ze wilden behouden en wat ze weg wilden doen. Dat is moeilijk; dat weet ik uit eigen ervaring. Je moet niet bij ALLES wat je in je handen hebt denken: misschien gebruik ik dit ooit nog wel voor dit of dat. Nee, niet doen!

Eenvoudiger gezegd dan gedaan. Ook dat weet ik. Na elke verhuizing die ik in de loop der jaren meemaakte, bleek bij het uitpakken toch weer dat er meer was meegekomen dan nodig of gewenst. Het effect? En wat ze zeggen: het wordt eerst veel rommeliger voordat het netjes wordt. Met overvolle afvalcontainers rond zowel het oude als het nieuwe woonadres als gevolg.

Iedereen die zelf al eens verhuisde herkent het bovenstaande ongetwijfeld. En dan te bedenken dat het hier eigenlijk een betrekkelijke eenvoudige ‘transitie’ betreft: een verhuizing van je eigen inboedel naar een nieuw adres. Ingewikkelder wordt het, wanneer het niet jouw inboedel is die je verhuist, maar de inboedel van een ander….

Een aantal jaren geleden moest ik – daartoe eerder bij leven aangewezen en gevraagd door mijn ouders – de verhuizing van mijn moeder regelen. Mijn vader was toen al enige jaren dood. Moeder raakte langzaam maar zeker wat uit de tijd. Zij wilde en kon niet langer op zichzelf wonen. Een nabijgelegen verzorgingshuis bleek de beste oplossing.

Samen met mijn moeder – voor zover mogelijk – selecteerde ik dat wat zij aan bezittingen zou meenemen naar haar nieuwe (laatste) woonadres. Van de rest maakte ik voor mijn elk broers en zussen (en hun respectievelijke aanhang) een overzicht. Zij konden er op intekenen. Zo werd voorkomen dat er over de toe- en verdeling van de ouderlijke bezittingen gedoe kon ontstaan. Dit alles verliep eigenlijk zonder veel problemen. Tot kort voor de verhuizing….

Toen duidelijk werd wat er met moeder zou meeverhuizen en wat zou overgaan naar de verschillende zussen en broers bleek er ook het nodige te zijn waar niemand belangstelling voor had. En toen stond wij – broers en zussen – voor een gevoelige klus. Met mooie, én pijnlijke herinneringen. Er waren er die met tranen in hun ogen naar de spullen keken en vonden dat moeder ze mee moest (kunnen) nemen. Anderen daarentegen zeiden: ‘Doe alles maar weg!’ Het leerde mij dat elk van de twaalf kinderen zijn eigen waarheid en waarde kent over het familieleven. Die waarheid en waarde zag je nu terug.

Bij de grote decentralisaties binnen het sociaal domein zie en ervaar ik diezelfde verscheidenheid aan waarden en waarheden. Net als binnen families zijn er grote verschillen in de manier van omgaan met de ‘spullen’ uit het ouderlijk huis resp. oude stelsel. iedereen heeft zijn eigen waarheid, en die waarheid zie je terug bij de overdracht van taken en bevoegdheden. Degenen die zich het minst gezien voelen, of tekort gedaan, willen vaak het meeste hebben. Omdat zij niet kunnen verdragen dat ze zo weinig hebben gekregen of krijgen. En gelijk broers en zussen van mening kunnen verschillen over wat er met de als dan niet waardevolle spullen moet gebeuren bakkeleiden overheden, instituties en wat dies meer zij over dat wat wel – of juist niet – mee over gaat.

Gemeenten willen de transitie gebruiken om direct ook stevig schoon schip te maken. Maar zij blijken – met de verhuiswagens voor de deur – buiten de grootfamilie te hebben gerekend. Zij vinden de haast bij het ontruimen van het huidige stelsel ongepast. Die interventies – goedbedoeld, daarover geen misverstand – stuiten de gemeenten weer tegen de borst. Andermans spullen hoef JIJ toch niet mee te zeulen als je nut en noodzaak ervan niet ziet? Of als je echt een andere inrichting wilt? Scheelt bovendien in de verhuiskosten…..Elk ‘familielid’ zet zich in. Met een warm hart. Traditioneel of progressief. Iedereen eist daarin zijn plaats en positie.

Deze “context van betrokkenheid” kent zowel een positieve (inspiratie, passie en motivatie) als een negatieve kant. De meest lastige resp. bezwaarlijke belemmering die hieruit kan voortvloeien is onduidelijkheid over het eigenaarschap! Eigenaarschap impliceert (het creëren van ruimte voor) beslissingsbevoegdheid. Alle actoren zullen moeten accepteren dat er per saldo keuzes gemaakt (moeten) worden. En iemand moet dat mogen en durven doen.

Familieleden, net als alle mensen en instituties die bij de zorg betrokken zijn, handelen vanuit verschillende perspectieven. Ze hebben hun eigen rol, verantwoordelijkheid en allemaal zo hun eigen ideeën over wat goed is, waar de grens zou moeten liggen tussen wat wel en niet moet gebeuren. Wat de rol van de ander zou moeten zijn. In hun onderlinge relatie ontstaan gemakkelijk misverstanden.

De oplossing? In mijn ogen begint het bij het erkennen van de belangentegenstellingen. Ook als de lijnrecht tegenover elkaar staan. Dat is niet erg, integendeel. Pas als iedereen van deze botsende belangen doordrongen is, is er ruimte om eerlijke afwegingen te maken en de daarbij behorende en benodigde besluiten op harmonieuze wijze te organiseren. Dit vraagt – naast openheid en transparantie over de te maken en gemaakte keuzes – om het lef tot doorpakken.

Het spreekwoord luidt niet voor niets ‘Verhuizen kost bedstro’. Verhuizen kost veel energie; nog afgezien van de emoties die het los maakt. Je weet dat je met je keuze iemand zal beledigen, kwetsen of zal teleurstellen. Natuurlijk wil je het voor iedereen goed doen. Maar welke keuze je ook maakt: het is nooit voor iedereen goed of naar eenieders zin. Het komt er op neer dat mensen die blijven twijfelen, bang zijn om een foute keuze te maken en/of voor de gevolgen daarvan. Voor sommigen weegt de omvang van de gevolgen van de keuze niet eens zwaar mee. Zij zijn gewoon bang om fouten te maken.

Oppakken, aanpakken en doorpakken; dat is precies wat ik gedaan heb rond de verhuizing van mijn moeder. Dat alles onder het motto dat ze geen zee kunt oversteken door naar het water te staren. Het blijven hangen in pogingen het ieder naar zijn of haar zin te maken dreigde de verschillen alleen maar te vergroten. Dat bracht de beoogde ‘transitie’ – die iedereen onderschreef – eerder in gevaar dan dat zij haar dichter bij bracht. Het vroeg ook best het nodige van iedereen. Net zoals dit gold en zal gelden bij het (verdere) transitie- en transformatieproces binnen en van het sociaal domein. Natuurlijk is het moeilijk om de consequenties van beslissingen op lange termijn te zien, en misschien nóg moeilijker om onder ogen te zien wat de pijnlijke consequenties daarvan dan nu al moeten zijn. Maar ook hier geldt: de kortste weg om uit de problemen te komen is er dwars doorheen. Stop dus met praten en proberen de verschillen te overbruggen. We kunnen daarmee slechts het heden verprutsen, en daarmee de slaaf van het verleden worden.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s