Waardigheid

Eigen kracht is: waardigheid ontginnen, exploreren of her-winnen.

Het kabinet-Rutte vindt dat mensen zo veel mogelijk moeten kunnen meedoen in de samenleving. Daarbij staat de eigen kracht en verantwoordelijkheid van burgers en hun sociaal netwerk voorop. Tegelijkertijd is het belangrijk dat mensen, wanneer dit noodzakelijk is, ondersteund worden om zo lang mogelijk zelfstandig te participeren. Uitgaan dus van de waardigheid van mensen en wat zij zelf kunnen en hoe zij geholpen kunnen worden om te participeren in de samenleving (Transitiebureau begeleiding, 2011; Veldhuijzen van Zanten-Hyllner, 2012).

Waardigheid. Als jochie van vijftien was ik niet meer te houden in de schoolbanken. Niet omdat ik er ‘de kop’ niet voor had. Volgens de deskundigen juist wel. Maar ik voelde mij er niet op mijn gemak. Voor mijn vader – zelf schoolmeester – een hard gelag. Het deed hem en mijn moeder – die nooit mocht studeren – dan ook ook zeer. De pijn die zij ervoeren aan mijn besluit om toch gegaan werken – en mijn daardoor geschonden gevoel van waardigheid – sloeg om in trots toen zij op een dag met mijn toenmalige werkgever rond de tafel zaten. Hij, Cees van der Valk (Hotel-Restaurant De Molenhoek) sprak met waardering en lof over mijn doen en laten. Het voedde hun en mijn eigenwaarde. Het zelfvertrouwen dat ik daardoor kreeg zorgt er voor – tot op de dag van vandaag aan toe – dat ik mijn kwaliteiten kan laten floreren.

In ons dagelijkse leven speelt waardigheid een belangrijke rol. Ik ervaar dat elke dinsdagavond, als de kleinkinderen bij ons komen. Inmiddels is de afgelopen weken na het tafelen de traditie gegroeid dat Joshua (2) samen met Noa (5) gezamenlijk de stoel bij de aanrecht schuiven en aan de afwas gaan. Joshua maakt mij duidelijk dat zijn trui uit moet (anders wordt hij nat) en zet zich aan het afwassen van de pannen, terwijl Noa ijverig de keukenkastjes en de eettafel schoonpoetst. En nadat Joshua het bestek keurig geordend in de vaatwasser in het juiste vakje heeft gesorteerd, plaats hij het zeepblokje vakkundig in de vaatwasser, om die vervolgens ook in werking te stellen. Het ontstond allemaal spelenderwijs. En neem van mij aan, dat ik tegen mijn kleinkinderen niet moet zeggen ‘dat kun (of hoef) jij niet, laat mij het maar even doen’. Het is al heel gauw tegen hun eigen waardigheid in. En dan heb ik de poppen aan het dansen! Juist het stimuleren van elk volgende stapje – de zone van de naaste ontwikkeling – doet hun waardigheid, en daarmee hun aanspreekbaarheid, groeien….

Eigen kracht betekent dus dat je wordt aangesproken op en gestimuleerd in de dingen die bij je passen, die je kunt en waar je in gelooft. Dat je dingen bereikt. Met je hele hebben en houden.

Eigen kracht – en het stimuleren daarvan – vraagt echter ook iets van onze omgeving. Dat realiseerde ik mij toen ik deze week het MAX-tv programma ‘Krasse Knarren’ zag. In de aflevering van deze week zag ik Bram Biesterveld (Pommetje Horlepiep), die normaal altijd met zijn rollator loopt, weer tapdansend (zijn grote passie) door het huis manoeuvreren. De geestelijke verjonging van de al op leeftijd zijnde (tijdelijke) bewoners van het Krasse Knarren-huis spatte van de buis. En duidelijke het gevolg van herwonnen – want door zijn omgeving gestimuleerd en aangesproken – waardigheid.

Hetzelfde streven – mensen aanspreken op wat zij kunnen – ervaar ik bij het kijken naar ‘Golden Oldies’. In dit BNN-programma werkt presentator Ruben Nicolai met een koor van dertig bejaarden samen en toe naar een knallend concert in Koninklijk Theater Carré. Niks geraniums. Deze oudere koorleden blazen met hun rockmuziek alles en iedereen van het podium. Ze duiken voor meer dan 100% in dit voor hun misschien wel laatste grote avontuur. Ze zijn grijs, gestopt met werken, reizen met senioren-korting en… ze willen nog één keer vlammen! Ruben maakt ware rockers van deze 70-plussers!

Hoe desastreus het afnemen van waardigheid kan uitwerken ervoer ik eveneens deze week. Toen ik donderdag het nieuwsbericht las over de 24-jarige Robert H. Vier jaar lang werd hij op zijn werk elke dag gekleineerd, getreiterd en vernederd. Tot hij er niet meer tegen kon, overspannen raakte en besloot een levensgevaarlijke spijkerbom te bouwende. Ik keur zijn daad niet goed; maar begrijpen kan ik het wel. En ik vraag mij af wie er hier eigenlijk een probleem heeft: Robert H. of zijn pestende collega’s?

Respect betekent volgens de definitie op Wikipedia aanzien, eerbied of waardering, die men heeft voor (of ontvangt van) iemand vanwege zijn kwaliteiten, prestaties of vaardigheden. Het woord betekent oorspronkelijk omzien naar, en vandaar rekening houden met.

Eigen kracht – zo definieer ik het na deze week – is respectvol omzien naar en werken aan waardigheid. Mensen laten weten dat ze er toe doen. Niet om wat ze zijn, maar om wie ze zijn. Ze daardoor en daaraan laten groeien en bloeien! En de betekenis daarvan. Voor henzelf, voor jou en voor mij.

2 comments

  1. WAUW!! Wat ontzettend goed verwoord!! Respect. Ik ga dit naar iedereen sturen die het maar lezen wil.
    Dank!
    Nynke Andringa

  2. Werken aan waardigheid!! Dat heb je mooi gezegd Peter Paul. Een zinvolle en effectieve transitie krijgt pas vorm als we heel hard werken aan waardigheid
    Als het ons als jeugdhulpverleners en bestuurders van al die jeugdhulporganisaties en gemeenteambtenaren zou lukken om respectvol samen te werken, om elkaar aan te vullen, elkaar meer en meer te waarderen, dan zal je zien, voelen, merken, horen dat kinderen, jongeren en ouders een stem hebben en dat ze graag met ons willen praten over wie ze zijn en wat ze willen en hoe wij ze kunnen helpen. Dan ontdekken we onze eigen kracht. De transitie binnen de jeugdzorg is aan de ene kant een ordinaire en riskante(!) bezuiniging, maar biedt ook kansen, kansen om samen te werken!
    Terugkijken naar je eigen verleden, wie gaf jou je eigenwaarde, waardoor kreeg je zelfvertrouwen! Als je dat weet, dan ben je klaar voor de ander, het kind, de jongere en de ouders! Dan hebben we hard gewerkt aan waardigheid.

Laat een reactie achter op Machiel Aarten Reactie annuleren

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s