Over vertrouwen, continuïteit en aanbestedingen

Wie ooit een scheiding heeft meegemaakt, weet hoe diep de impact is. Voor kinderen én volwassenen. Het vertrouwen krijgt een deuk, de veiligheid wankelt, de vanzelfsprekendheid van continuïteit wordt doorbroken. En wie daarna een nieuwe relatie aangaat, weet hoe veel tijd en energie het kost om opnieuw vertrouwen op te bouwen, veiligheid te ervaren en samen koers te bepalen.

Gelukkig geldt voor het huwelijk geen aanbestedingsplicht. Stel je voor dat we elke vier jaar ons huwelijk opnieuw zouden moeten “aanbesteden”. Met offertes, beoordelingscommissies en gunningscriteria. Het zou een ramp zijn voor de stabiliteit van relaties. Je kunt je de krantenkoppen al voorstellen: “Partner X verliest aanbesteding, gezin moet per 1 januari overstappen naar partner Y”.

Toch is dit exact wat er in het sociaal domein gebeurt. Gemeenten en regio’s besteden hun “huwelijk” met zorgaanbieders steeds opnieuw aan. En telkens weer kost dat miljoenen aan tijd, energie en geld. Maar de grootste prijs zit niet in de administratieve lasten, maar in het verlies aan continuïteit en vertrouwen.

De basiswaarden die we zo graag uitspreken

In beleidsnota’s, raadsstukken en werkprogramma’s worden de waarden keer op keer genoemd:

  • De menselijke maat: zorg en ondersteuning dichtbij, afgestemd op de leefwereld.
  • Vertrouwen: in inwoners, in professionals en in samenwerkingspartners.
  • Continuïteit: stabiele relaties waarin mensen weten waar ze terechtkunnen en professionals de tijd hebben om écht verschil te maken.

Maar in de praktijk staan deze waarden onder druk zodra de aanbestedingscyclus weer begint. Professionals vragen zich af of ze straks nog hun werk kunnen doen. Inwoners weten niet of hun vertrouwde hulpverlener of instelling volgend jaar nog beschikbaar is. En gemeenten zelf verliezen kostbare tijd aan procedures die weinig toevoegen aan de kwaliteit van de relatie.

De paradox

Het wrange is dat juist in het sociaal domein stabiliteit en vertrouwen cruciaal zijn. Het gaat niet om een weg die wordt aangelegd of een brug die na 40 jaar vervangen moet worden. Het gaat om mensenlevens. Om gezinnen die steun zoeken, ouderen die zich veilig willen voelen, jongeren die hun weg moeten vinden. Precies dáár waar relaties duurzaam en betrouwbaar moeten zijn, bouwen we in onzekerheid en tijdelijkheid in.

Het kan anders

Gelukkig ontstaan er steeds meer bewegingen om dit patroon te doorbreken. Langjarige contracten, samenwerkingsovereenkomsten, en relationeel opdrachtgeverschap zijn voorbeelden van manieren om de nadruk te leggen op partnerschap in plaats van op concurrentie. Gemeenten die kiezen voor continuïteit in plaats van steeds opnieuw beginnen.

Want als we écht menen wat we zeggen over de menselijke maat, vertrouwen en continuïteit, dan hoort daar ook een andere manier van organiseren bij. Een manier waarin het sociaal domein niet draait om offertes en aanbestedingsdossiers, maar om duurzame relaties die inwoners ten goede komen.


Tot slot

Een huwelijk vraagt zorg, aandacht en toewijding. Soms ook bijsturing, een goed gesprek, of opnieuw afspraken maken. Maar zelden helpt het om de relatie elke vier jaar open te breken en te vervangen door een ander.

Misschien is het tijd dat we in het sociaal domein dezelfde wijsheid gaan toepassen. Voor de inwoners, voor de professionals – en voor het vertrouwen dat we zo hard nodig hebben.