Kansen, bedreigingen en de noodzaak van transparantie

De rol van private equity in de zorg en het sociaal domein is een onderwerp van voortdurende discussie. Hoewel investeringen vanuit private equity kansen bieden voor innovatie en efficiëntie, zijn er ook grote zorgen over de toegankelijkheid en kwaliteit van de zorg. Minister Agema heeft recentelijk laten weten dat een algeheel verbod op private equity in de zorg niet aan de orde is, maar dat de sector aandachtig moet blijven voor de risico’s. Dit artikel belicht zowel de kansen als de bedreigingen en bespreekt hoe de overheid, zorgverzekeraars, gemeenten en investeringsfondsen de risico’s beheersbaar kunnen houden.

De kansen van Private Equity in de zorg

Innovatie en digitalisering 

Private equity kan bijdragen aan de digitalisering van de zorg, een trend die steeds belangrijker wordt onder invloed van de Digital Decade en wetgeving zoals de AI Act en de European Health Data Space (EHDS). Investeringen in kunstmatige intelligentie en data-analyse kunnen leiden tot efficiëntere zorgprocessen en een verlaging van de werkdruk.

Verbeterde toegang tot kapitaal 

Private investeringen maken het mogelijk om sneller te groeien en nieuwe zorginitiatieven op te zetten. Dit is met name belangrijk in een tijd waarin de zorgvraag stijgt en publieke middelen beperkt zijn.

De bedreigingen van Private Equity in de zorg

Winstbelang vs. zorgkwaliteit

De belangrijkste zorg rondom private equity is de spanning tussen winstmaximalisatie en zorgkwaliteit. Zorgaanbieders die onder druk staan om rendement te behalen, zouden kunnen bezuinigen op personeel, behandelingen of voorzieningen.

Minder toegankelijke zorg  

Een focus op winst kan ertoe leiden dat bepaalde zorgaanbieders zich meer richten op rendabele behandelingen en patiëntgroepen, waardoor kwetsbare groepen mogelijk minder toegang krijgen tot zorg.

Bedreiging voor kleinschalige zorgaanbieders  

Grotere zorgorganisaties met private equity-steun kunnen kleinere, zelfstandige aanbieders onder druk zetten door agressieve contractering en overnamestrategieën. Dit kan leiden tot minder diversiteit in het zorgaanbod en een verslechtering van de positie van kleinschalige praktijken, die vaak een persoonlijke benadering bieden.

Is schaalvergroting altijd voordelig?

Hoewel schaalvoordelen vaak worden genoemd als een voordeel van private equity, is dit niet altijd het geval. Grotere zorgorganisaties kunnen te maken krijgen met bureaucratische inefficiënties, een gebrek aan lokale binding en een verzwakte autonomie van zorgverleners. Dit kan leiden tot minder flexibiliteit en hogere administratieve lasten in plaats van kostenbesparingen.

Gebrek aan transparantie

Er is vaak weinig inzicht in de exacte eigendomsstructuren en financiële belangen van private investeerders in de zorg. Dit gebrek aan transparantie bemoeilijkt effectief toezicht en beleidsvorming.

Juridische en regelgevende uitdagingen  

Private equity-partijen moeten voldoen aan complexe regelgeving, waaronder de Wkkgz, AVG en nieuwe wetgeving zoals de NIS 2-richtlijn en de AI Act. Het risico bestaat dat investeerders onvoldoende voorbereid zijn op deze regelgeving, wat kan leiden tot juridische en financiële problemen.

Hoe de risico’s beheersbaar te houden

Rol van de landelijke overheid

  • Voer strengere regulering in op de financiële transparantie van zorgorganisaties met private investeerders.
  • Verplicht zorgaanbieders tot openbaarmaking van aandeelhoudersstructuren en financiële verslagen.
  • Creëer richtlijnen die ervoor zorgen dat investeringen in zorg niet enkel winstgedreven zijn, maar ook maatschappelijke verantwoordelijkheid waarborgen.

Rol van Zorgverzekeraars

  • Contracteer zorgaanbieders op basis van kwaliteitscriteria in plaats van enkel op kostenbesparing.
  • Stimuleer langetermijninvesteringen in zorginnovatie en digitale infrastructuur.

Rol van gemeenten

  • Stel heldere voorwaarden bij aanbestedingen van zorgdiensten, waarbij sociale impact een belangrijk criterium is.
  • Voer periodieke controles uit op de financiële structuren en zorgkwaliteit bij zorgaanbieders met private investeringen.

Rol van investeringsfondsen

  • Zorg voor volledige transparantie over eigendomsstructuren en investeringsstrategieën.
  •  Investeer niet alleen in schaalvergroting, maar ook in de verbetering van de kwaliteit en toegankelijkheid van zorg.
  • Neem maatschappelijke verantwoordelijkheid serieus en werk samen met zorgprofessionals en beleidsmakers om de continuïteit en kwaliteit van zorg te garanderen.

Transparantie is de sleutel

Private equity kan een waardevolle bijdrage leveren aan innovatie en efficiëntie in de zorg, maar zonder duidelijke regels en transparantie blijven de risico’s groot. De overheid, zorgverzekeraars en gemeenten moeten gezamenlijk werken aan strengere regulering en controlemechanismen. Tegelijkertijd moeten investeringsmaatschappijen verantwoordelijkheid nemen en zich committeren aan kwalitatieve, toegankelijke zorg. Alleen zo kan private equity een positieve rol spelen in de toekomst van de zorg.