Een spiegel van de bedoeling

In het sociaal domein speelt taal een cruciale rol. Begrippen zoals voorveld, toegang tot zorgen uithuisplaatsing zijn veelgebruikt, maar dragen vaak een boodschap die contrair lijkt aan de beoogde beweging. De vraag dringt zich op: Hoe kunnen we de taal binnen het sociaal domein laten aansluiten bij de daadwerkelijke bedoeling?

Taal als richtingaanwijzer

Taal vormt niet alleen de brug tussen beleid en praktijk, maar stuurt ook gedrag, perceptie en prioriteiten. Als de woorden die we gebruiken niet in lijn zijn met de doelen, ontstaat er verwarring of zelfs weerstand. Dit zien we bijvoorbeeld in termen als:

  1. Voorveld: Dit verwijst naar de sociale basis – een plek die toegankelijk en ondersteunend zou moeten zijn voor iedereen. Toch suggereert de term een perifere positie, terwijl het in feite de kern van het sociaal domein vormt.
  2. Toegang: Het klinkt alsof het doel is om toegang te bieden, terwijl de bedoeling juist is om ondersteuning zo in te richten dat specialistische zorg minder vaak nodig is.
  3. Uithuisplaatsing: Deze term legt de nadruk op wat wordt weggenomen – een thuis – terwijl de bedoeling is om een veilige, huiselijke omgeving te creëren, al is dat soms elders.

De impact van misleidende terminologie

Het gebruik van taal die niet strookt met de bedoeling kan onbedoeld de verkeerde boodschap uitdragen. Dit kan leiden tot:

  1. Misverstanden bij inwoners: Mensen begrijpen niet altijd wat termen betekenen, wat de toegankelijkheid en vertrouwen in het sociaal domein belemmert.
  2. Belemmeringen in samenwerking: Professionals kunnen door verkeerde terminologie uit het oog verliezen wat werkelijk prioriteit heeft.
  3. Negatieve framing: Woorden zoals uithuisplaatsing of toegang suggereren tekortkomingen of obstakels, terwijl de nadruk juist zou moeten liggen op mogelijkheden en ondersteuning.

Taal als motor van de beoogde beweging

Om de beoogde beweging in het sociaal domein te versterken, is het cruciaal om taal te herzien en beter af te stemmen op de doelen:

  1. Herdefiniëren van kernbegrippen: Begrippen zoals voorveld kunnen worden vervangen door termen als sociale basis als fundament of thuisbasis, die de centrale rol ervan benadrukken.
  2. Positieve en oplossingsgerichte taal: Kies woorden die kansen en samenwerking benadrukken, zoals gezinsherstel in plaats van uithuisplaatsing.
  3. Inclusieve en begrijpelijke communicatie: Vermijd jargon en kies voor taal die begrijpelijk is voor alle betrokkenen, van burgers tot professionals.

Voorbeeld

Van beweging naar voren naar sociale basis als vertrek- en landingsplaats

De term beweging naar voren wordt vaak gebruikt om te verwijzen naar het versterken van preventie en ondersteuning in de sociale basis. Toch suggereert de uitdrukking dat de basis slechts een vertrekpunt is. Door te spreken over de sociale basis als vertrek- én landingsplaats, benadrukken we dat deze plek een continue rol speelt in ieders leven. Het is niet slechts een stap naar iets anders, maar een veilige plek waar mensen kunnen terugvallen, groeien en participeren.

Samenvattend

Taal is meer dan een middel om informatie over te brengen; het is een krachtig instrument dat gedrag en perceptie stuurt. In het sociaal domein is het daarom essentieel dat de taal niet alleen de praktijk weerspiegelt, maar ook de gewenste beweging versterkt. Door woorden te kiezen die recht doen aan de kernwaarden van samenwerking, inclusie en ondersteuning, kunnen we samen bouwen aan een sociaal domein dat niet alleen beter begrepen wordt, maar ook dichter bij zijn doel komt: het creëren van een samenleving waarin iedereen zich thuis voelt.