Hoe de overheid huurders kan helpen kopen

De woningmarkt in ons land zit ondanks de voorgenomen ambities van de Rijksoverheid volledig op slot. Starters zijn nauwelijks in staat een huis te kopen, de wachttijden voor een sociale huurwoning zijn enorm en huren op de particuliere markt is voor veel mensen onbetaalbaar.

De verschillende politieke partijen, van links tot rechts, zijn het in ieder geval over één ding eens: de komende jaren moeten er in rap tempo nieuwe woningen worden gebouwd. We staan als samenleving dan ook voor een grote uitdaging. De huizenmarkt staat flink onder druk vanwege een groot tekort aan woningen en de verwachting is dat dit de komende jaren alleen maar toeneemt.

Bovendien komen steeds meer huurders vast te zitten in een dure huurwoning, doordat de hypotheeknormen strenger zijn geworden. Ze kunnen daardoor geen huis meer kopen en zijn dus aangewezen op prijzige huurwoningen.

Veel huurders zitten vast in een vicieuze cirkel. Ze betalen hoge huren, vaak hoger dan de maandlasten van een hypotheek, en kunnen daardoor nauwelijks sparen voor een koopwoning. Dit probleem wordt extra schrijnend in tijden van lage hypotheekrentes, waarin de stap naar koop financieel aantrekkelijker zou moeten zijn. Maar waarom lukt het veel huurders niet om de overstap te maken, en wat kan de overheid doen om dit te stimuleren?

Hoge huren, weinig ruimte om te sparen

Vooral in de vrije huursector betalen huurders vaak torenhoge bedragen. Deze hoge lasten maken het lastig om een buffer op te bouwen voor de aankoop van een woning. En terwijl hun maandelijkse huur aantoont dat ze financieel in staat zijn om een hypotheek te dragen, blijven veel huurders buiten de boot door de strenge eisen van hypotheekverstrekkers.

Dit wringt des te meer omdat kopen op lange termijn financieel voordeliger is. Kopers bouwen vermogen op door de waardestijging van hun woning en betalen vaak lagere maandlasten. Voor huurders betekent dit dat ze niet alleen hun inkomen zien verdwijnen in huurbetalingen, maar ook dat ze geen stap dichterbij eigenaarschap komen.

“Elke maand betaal ik meer huur dan een hypotheek zou kosten, maar toch kom ik niet in aanmerking. Het voelt alsof ik nooit een kans krijg om echt vooruit te komen.” – Sanne, 34 jaar, huurt in de vrije sector.

Wat kan de overheid doen?

  • Toegankelijkheid van hypotheken vergroten

De overheid kan hypotheekverstrekkers stimuleren om de betaalgeschiedenis van huurders mee te nemen in hun beoordeling. Huurders die al jarenlang zonder problemen hoge huren betalen, hebben daarmee bewezen dat ze financieel betrouwbaar zijn. Dit zou als argument moeten gelden om hen een hypotheek te verstrekken, zelfs als ze niet aan de huidige spaar- of inkomenseisen voldoen.

  • Stimuleringsprogramma’s voor starters

Programma’s zoals startersleningen of koopsubsidies kunnen worden uitgebreid. Deze regelingen kunnen huurders helpen om de stap naar een koopwoning te maken door bijvoorbeeld een deel van de koopsom of de bijkomende kosten te financieren.

  • Hamsterhuren promoten

Het concept van hamsterhuren – waarbij huurders een deel van hun huur omzetten in spaargeld voor een koopwoning – kan op grotere schaal worden toegepast. Overheden kunnen dit model stimuleren door woningcorporaties en ontwikkelaars te ondersteunen bij het opzetten van hamsterhuurprogramma’s.

  • Aanpakken van scheefwonen

Scheefwoners – mensen die in sociale huurwoningen blijven terwijl ze een hoger inkomen hebben – kunnen worden aangemoedigd om door te stromen naar koopwoningen. Dit kan door maatwerkoplossingen, zoals tijdelijke koopkortingen of het creëren van aantrekkelijke alternatieven in de koopsector.

  • Verminderen van bijkomende kosten bij koop

Voor veel huurders vormen de bijkomende kosten bij het kopen van een woning – zoals overdrachtsbelasting, advieskosten en notariskosten – een flinke drempel. Het verlagen of compenseren van deze kosten kan het aantrekkelijker maken om te kopen.

  • Meer bouwen in het middensegment

De overheid kan inzetten op het bouwen van meer woningen in het betaalbare middensegment. Hierdoor ontstaat meer aanbod voor huurders die willen kopen, terwijl tegelijkertijd de doorstroming op de woningmarkt wordt bevorderd.

“Ik werk fulltime en betaal mijn huur altijd op tijd, maar sparen voor een koopwoning lukt niet. Het lijkt alsof de regels niet zijn gemaakt voor mensen zoals ik.” – Marco, 29 jaar, huurder in een stedelijk gebied.

Kopen als kans, niet als obstakel

Huurders die vastzitten in hoge huren verdienen een eerlijke kans om hun financiële situatie te verbeteren door te kopen. Het is niet alleen in hun belang, maar ook in dat van de maatschappij. Door het stimuleren van koopmogelijkheden voor huurders kunnen we:

  • De doorstroming op de woningmarkt verbeteren.
  • Huurders helpen vermogen op te bouwen.
  • De druk op de huursector verlagen.

De sleutel ligt bij de overheid, hypotheekverstrekkers en ontwikkelaars om samen te werken aan oplossingen die eigenaarschap bereikbaar maken. Het is tijd om de drempels weg te nemen en huurders een uitweg te bieden uit de vicieuze cirkel van hoge huren en beperkte kansen. Want uiteindelijk profiteert iedereen van een woningmarkt waarin kopen geen privilege, maar een haalbare optie is.