Gemeenten willen plan landelijke tarieven jeugdzorg

Enkele dagen na het verschijnen van mijn blog “Jeugdzorg- en Wmo: van DUPLO naar LEGO – Een pleidooi voor flexibeler en transparanter standaardisatie” heeft de ALV van de VNG een belangrijke stap gezet. Met een brede meerderheid werd een motie aangenomen die het bestuur van de VNG opdracht geeft om vóór de ALV in het voorjaar van 2025 een concreet plan op te leveren. Dit plan moet de weg wijzen naar landelijke tarieven voor de inkoop van jeugdzorg, met als doel de complexiteit te verminderen en de uitvoerbaarheid te verbeteren.

Deze ontwikkeling is veelbelovend, maar het roept ook een dringende vraag op: gaan we nu écht doorpakken?

De bouwstenen voor een toekomstbestendige jeugdzorg

In mijn blog pleitte ik voor een nieuwe benadering van standaardisatie: de bouwstenenmethode. Deze aanpak biedt een oplossing voor de problemen die ook in de aangenomen motie worden benoemd: de versnippering van de inkoopprocedures, de hoge administratieve lasten en de behoefte aan een eenvoudiger en transparanter kostprijsmodel.

De kern van de bouwstenenbenadering is helder: in plaats van volledige zorgproducten te standaardiseren, worden kosten opgebouwd uit gestandaardiseerde elementen zoals personeel, overhead en materiaalkosten. Dit zorgt voor:

  1. Uniformiteit en transparantie: Eerlijke en objectieve tarieven die beter te verantwoorden zijn.
  2. Lagere administratieve lasten: Eenvoudiger contractering door standaardisatie van basiscomponenten.
  3. Beleid op maat: Gemeenten behouden de ruimte om lokaal maatwerk te leveren.
  4. Betere sturing: Gestandaardiseerde bouwstenen maken het mogelijk om effectief te sturen op kosten en kwaliteit.

Aansluiting bij de VNG-motie

De door de VNG aangenomen motie sluit naadloos aan op deze visie. Het benadrukt de noodzaak van uniformiteit, vereenvoudiging en een duidelijk tijdpad om de uitdagingen in de jeugdzorg aan te pakken. De motie wijst ook op de Hervormingsagenda Jeugd, waarin administratieve lasten moeten worden verminderd en specialistische jeugdzorg eenvoudiger moet worden ingericht.

De bouwstenenbenadering biedt hier een directe meerwaarde, omdat het:

• Landelijke tarieven combineert met flexibiliteit voor lokale behoeften.

• Uniformiteit brengt zonder afbreuk te doen aan de kwaliteit en complexiteit van zorg.

• Een stevige basis creëert voor toekomstgerichte inkoopmodellen.

Waarom nu doorpakken cruciaal is

Het stellen van landelijke tarieven en het vereenvoudigen van de inkoopprocedures is geen kwestie van “of,” maar van “hoe.” De tijd van pleisters plakken is voorbij. Zonder structurele hervormingen blijven de administratieve lasten torenhoog, raken zorgaanbieders uitgeput door complexiteit, en wordt het voor gemeenten steeds moeilijker om hun wettelijke taak te vervullen.

De bouwstenenbenadering biedt een duurzame oplossing. Door nú te kiezen voor een aanpak die standaardisatie en maatwerk in balans brengt, kunnen we de jeugdzorg toekomstbestendig maken.

Plan van Aanpak

Met dit stappenplan wordt een balans gezocht tussen standaardisatie en maatwerk, zoals beoogd in de overgang van “Duplo naar Lego” in de jeugdzorg en Wmo

1. Doelstelling

Het verbeteren van de organisatie en financiering van jeugdzorg door een flexibele en transparante standaardisatie via de bouwstenenbenadering. Dit moet leiden tot lagere administratieve lasten, eerlijkere tariefvorming, en behoud van maatwerk.

2. Fasering

Fase 1: Voorbereiding (0-6 maanden)
  1. Stakeholderanalyse en draagvlak creëren:
    1. Identificeer en betrek gemeenten, zorgaanbieders, cliëntenorganisaties en beleidsmakers.
    1. Organiseer workshops om de voordelen en principes van de bouwstenenbenadering toe te lichten.
  2. Inventarisatie huidige situatie:
    1. Analyseer de huidige fragmentatie in systemen, tarieven, en administratieve processen.
    1. Breng in kaart welke bouwstenen (kostenelementen zoals personeel, overhead, en materieel) nodig zijn.
  3. Vaststellen definitie bouwstenen:
    1. Creëer een gemeenschappelijke taal en standaard voor de bouwstenen.
Fase 2: Ontwerp en Test (6-12 maanden)
  1. Prototyping:
    1. Ontwikkel een pilotversie van het bouwstenenmodel in samenwerking met geselecteerde gemeenten en zorgaanbieders.
  2. Simulaties en evaluaties:
    1. Test het model in realistische scenario’s om de toepasbaarheid en consistentie te waarborgen.
    1. Verzamel feedback en maak aanpassingen.
  3. Opstellen richtlijnen en kaders:
    1. Stel een handleiding op voor het gebruik van bouwstenen in tariefberekening en contractering.
Fase 3: Implementatie (12-24 maanden)
  1. Gefaseerde uitrol:
    1. Start implementatie in een beperkte groep regio’s of sectoren.
    1. Zorg voor ondersteuning en training voor betrokken partijen.
  2. Monitoring en ondersteuning:
    1. Voer regelmatige evaluaties uit om knelpunten op te lossen.
    1. Bied technische en organisatorische ondersteuning aan gemeenten en zorgaanbieders.
Fase 4: Schaalvergroting en Verankering (24-36 maanden)
  1. Landelijke uitrol:
    1. Breid de implementatie uit naar alle regio’s en domeinen (jeugdzorg en Wmo).
    1. Zorg voor standaardisatie in IT-systemen om uniforme gegevensuitwisseling mogelijk te maken.
  2. Beleids- en wetgevingsverankering:
    1. Werk samen met beleidsmakers om de bouwstenenbenadering te integreren in relevante wet- en regelgeving.
  3. Continue verbetering:
    1. Stel een commissie in voor doorlopende evaluatie en aanpassing van de bouwstenen.

3. Risicobeheersing

  • Weerstand tegen verandering: Focus op communicatie en participatie om begrip en acceptatie te vergroten.
  • Complexiteit in IT-systemen: Werk samen met softwareleveranciers om compatibiliteit te waarborgen.
  • Hoge initiële investering: Argumenteer de langetermijnvoordelen, zoals lagere administratieve lasten en betere samenwerking.

4. Verwachte Resultaten

  • Korte termijn: Meer transparantie en eenvoud in tariefvorming en contractering.
  • Middellange termijn: Lagere administratieve lasten en verbeterde samenwerking tussen gemeenten en zorgaanbieders.
  • Lange termijn: Duurzaam verbeterde jeugdzorg met behoud van flexibiliteit en maatwerk.

Een uitnodiging aan gemeenten en beleidsmakers

De aangenomen motie is een belangrijke eerste stap, maar het is slechts het begin. Ik roep alle betrokken partijen op om deze kans te grijpen en verder te kijken dan korte termijn oplossingen. Het is tijd om de fundamenten van de jeugdzorg opnieuw vorm te geven, met als doel een systeem dat zowel efficiënt als mensgericht is.

Laten we van woorden naar daden gaan en samen bouwen aan een jeugdzorg die recht doet aan iedereen. Geen DUPLO meer, maar LEGO: flexibel, transparant en sterk.

Benieuwd naar hoe de bouwstenenbenadering uw gemeente kan helpen? Laten we in gesprek gaan. Samen maken we de jeugdzorg toekomstbestendig.

Over de auteur

De auteur, Peter Paul J. Doodkorte is als zelfstandig adviseur voor overheden en organisaties werkzaam binnen het sociaal domein. Hij is ook één van de (zeven) Regioadviseurs die samen het landelijk werkende Regioteam Opdrachtgever-/opdrachtnemerschap Wmo en Jeugdwet vormen.

Het Regioteam ondersteunt gemeenten én aanbieders bij het werken volgens de bedoeling en opereert – vanuit en in samenwerking met het Samenwerkingsplatform Sociaal Domein – namens het Ketenbureau i-Sociaal Domein dat wordt aangestuurd door de Stuurgroep i-Sociaal Domein. Hierin hebben naast de zorgbranches (Actiz, GGZ Nederland, Jeugdzorg Nederland, Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland en Valente) ook vertegenwoordigers vanuit de gemeenten, de VNG, en VWS als stelselverantwoordelijke, zitting hebben.

De Regioadviseurs beschikken over een breed palet aan producten en diensten, instrumenten, opleidingen en praktijkvoorbeelden. Daarnaast hebben ze toegang tot een groot netwerk van experts, ervaringsdeskundigen en een rechtstreeks lijntje met ‘Den Haag’.