• Een scheiding is het goedkoopst – en het minst schadelijk – bij de kapper

Kinderen in een scheiding - filmpje
Kinderen in een scheiding – filmpje

Beste gescheiden ouders van Nederland,
Via deze weg wil ik jullie allemaal zeggen: “Stop met jullie belang boven die van ons te zetten. Ja jullie kunnen niet door 1 deur; Ja jullie haten elkaar. Ja jullie mogen elkaar niet. Dat weten we. Maar dat betekent niet dat wij dat ook moeten doen!
—-
Dus ouders van Nederland: STOP met ruzie maken en elkaar frustreren. Maar luister naar ons. Wij kinderen hebben ook iets te willen en te zeggen.

Groetjes, Jason

Deze tekst – onderdeel van een item over Villa Pinedo (www.villapinedo.nl – plek voor jongeren met gescheiden ouders) raakte mij deze week. Omdat ik mij probeerde voor te stellen dat Jason mijn (klein-)zoon zou zijn! En, om misverstanden te voorkomen: ik ben geen ervaringsdeskundige. Integendeel.

In mijn 36-jarige relatie met mijn partner is ‘scheiding’ (gelukkig) nooit een serieus item geweest. En ook mijn ouders werden eerst gescheiden door de dood. Wat niet betekent dat het er nooit om spande. Integendeel. Ik kan het aantal – op een granieten aanrecht – gesneuvelde serviezen niet tellen op de vingers van mijn beide handen. En meer dan eens zag ik mijn moeder met gepakte koffers het huis verlaten. Om na korte of langere tijd – bozer nog dan voorheen, vooral omdat niemand haar had tegen gehouden of teruggehaald – terug te keren.

Wat mij als kind het meest teleurstelde waren niet de ruzies tussen mijn ouders. Die waren niet leuk, maar gingen – wist je na verloop van tijd – wel weer over. Wat mij frustreerde was de verwachting van ‘partij kiezen’. Ik wilde niet vóór de één of tegen de ander kiezen. Kiezen vóór of tégen je vader is een onmogelijke keuze.

Deze emoties en gedachten hielden mij deze week bezig. Dankzij Jason en Villa Pinedo. De aanleiding? De berichten deze week dat het kabinet ouders die met elkaar in de clinch liggen over hun scheiding niet gaat verplichten naar een bemiddelaar te gaan. In weerwil van een meerderheid in de Tweede Kamer. Volgens staatssecretaris Teeven is een algemene verplichting ‘niet effectief en te duur’. Het zou ongeveer achttien miljoen euro per jaar kosten, en dat geld is er niet.

Ouders in een scheiding. Dat kan voor explosieve televisie zorgen. Tv-programma’s over echtscheiding en de tijd daarna lijken dé nieuwe trend in televisieland. In ‘Echt Scheiden’ van RTL 4 ging presentatrice Natasja Froger samen met een scheidingscoach ouders begeleiden bij het afwikkelen van hun echtscheiding. Het SBS 6 -programma ‘Zorgeloos Verliefd’ draaide om de tijd ná de scheiding. Presentatrice Paulien Huizinga hielp alleenstaande moeders bij de zoektocht naar een nieuwe liefde. En Divorce Hotel, het nieuwe hulpprogramma van Peter van der Vorst en Goedele Liekens, wist nét geen miljoen gasten te verwelkomen in haar eerste aflevering.

Divorce Hotel is een programma over koppels die uit elkaar willen gaan of net zijn gescheiden en het niet eens kunnen worden. De zender treedt op als mediator bij stellen die niet meer normaal met elkaar communiceren door alle emoties die bij een scheiding komen kijken. Ik stuitte er deze week op. Min of meer toevallig.

Het doel van Divorce Hotel is om gescheiden koppels weer op een gezonde manier met elkaar om te laten gaan en tot afspraken te komen die door beide partijen worden nageleefd. Dat de gemoederen voor de camera af en toe hoog zullen oplopen? Ach ja, dat zal voor de kijkcijfers vast niet vervelend zijn.

Ik heb – juist daarom – niks met dit soort van programma’s. Of het moet een gevoel van frisse tegenzin zijn. Ze zijn mij net iets te gemakzuchtig en te klef. Waardoor – ongetwijfeld onbedoeld – een karikatuur van de werkelijkheid kan ontstaan. Tegelijkertijd moet ik bekennen dat deze programma’s ook wel een spiegel voorhouden. Want het is inderdaad hartverscheurend om de schok, de boosheid en het verdriet op het gezicht van een kind te lezen als ouders vertellen dat ze uit elkaar gaan. Dat moment verandert een kinderleven. Voorgoed.

Dat ouders gaan scheiden komt inmiddels al zoveel voor dat het soms net zo normaal lijkt dat partners uit elkaar gaan als dat ze bij elkaar blijven. Voor een kind echter zal het nooit normaal. Voor zijn of haar gevoel horen vader en moeder gewoon bij elkaar. Als een kind die zekerheid teniet gedaan ziet, is dat een traumatische ervaring. Niet in de laatste plaats, omdat het iets doet met het basisvertrouwen. Iets waar je altijd op kon vertrouwen valt uiteen. Wat en wie kan je nog vertrouwen in de toekomst.

Moet er dan niet meer gescheiden worden? Ik zal de laatste zijn die dat bepleit. De ene scheiding is de andere niet. Want als er bijvoorbeeld enkel nog maar geruzie thuis is, kan het juist voor alle betrokkenen heel goed zijn om uit elkaar te gaan. Dat levert begrijpelijkerwijs een worsteling op. Maar laat dat dan wel een worsteling zijn tussen de partners. En niet met of over de hoofden van betrokken kinderen. Je (ex) partner mag je – binnen de gegeven of gegroeide omstandigheden – misschien zien als je grootste vijand. Maar het is ook de andere ouder van het/de kind(eren). Gun hen beide. Want kinderen hebben een onlosmakelijke band met beide ouders. Een echtscheiding doet iets met deze band. Alle kinderen zijn wat dat betreft hetzelfde; ze willen loyaal blijven. Naar beide ouders. Die moeten het wel heel erg bont maken alvorens kinderen hen afvallen. Ze zijn eerder bang om hun ouders te kwetsen en vinden onder andere daarom de keuze voor één van beiden zo moeilijk. Een scheiding roept juist daarom veel uiteenlopende gevoelens op. Angst en onzekerheid, boosheid en schuldgevoelens.

Daarom ben ik voor een verplicht ouderschapsplan voor ouders. Gewoon, omdat duidelijke afspraken conflicten over het ouderschap voor een groot deel kunnen voorkomen. Het leidend advies daarbij? Ik citeer, van harte, een anonieme jongen van 19 jaar: “Luister naar het/de kind(eren). Neem de tijd voor ze en denk niet het zelf allemaal beter te weten. Dat is niet goed voor de kinderen. Zij hebben al genoeg moeite met de scheiding. Laat staan dat die dan ook nog eens over de ruggen van de kinderen gespeeld gaat worden! Je hebt in het verleden voor je kind(eren) gekozen. Wees dan ook na de scheiding de ouder die zij stuk voor stuk verdienen. Je eigen kinderen moeten boven je eigen belang staan. Wees er in zo’n moeilijke tijd voor ze, want ze hebben je nodig!”